جهل به حکم، مانع از مجازات مرتکب نیست مگر اینکه تحصیل علم عادتاً برای وی ممکن نباشد یا جهل به حکم شرعاً عذر محسوب شود.
تبصره- جهل به نوع یا میزان مجازات مانع از مجازات نیست.
مهسا باقری | وکیل پایه یک دادگستریتفسیر ماده 155 قانون مجازات اسلامی:
1- مقنن در ماده 155 قانون مجازات اسلامی در خصوص جهل حکمی صحبت نموده است. منظور از جهل حکمی آن است که متهم، مدعی این امر باشد که نسبت به جرم بودن عمل خویش، هیچ اطلاعی نداشته و یا آنکه در تفسیر قانون دچار اشتباه شده است. جهل حکمی، بصورت مطلق، رافع مسئولیت مرتکب جرم نمیباشد.
2- مطابق با موازین و مقررات قانونی موجود، اصل بر آگاهی و اطلاع افراد از قانون است و قاعده «جهل به قانون رافع مسئولیت نیست» نیز بر همین اساس وضع شده است؛ بطور مثال اگر فردی اقدام به مصرف آبجوی الکلی نماید و ادعا کند که نسبت به حرمت شرعی آبجو الکلی اطلاعی نداشته است، از مسئولیت کیفری مبرا نخواهد شد.
مطلب مرتبط: اشتباه به عنوان یکی از عوامل رافع مسئولیت کیفری چیست؟ انواع آن کدام است؟
3- در برخی موارد عدالت قضایی ایجاب مینماید که مرتکب جرم به جهت عدم اطلاع از قانون، از مسئولیت کیفری مبرا شود. به دلالت قسمت اخیر ماده 155 قانون مجازات اسلامی، در شرایطی که مشخص شود شخص بدلیل برخی شرایط خاص، قادر به اطلاع از حکم مقنن نبوده است، نمیتوان وی را به جهت عدم اطلاع از قانون، مسئول شناخت (=جهل قصوری).
4- قانونگذار در جرائم حدی، جهل به قانون را مورد پذیرش قرار داده است چراکه وفق ماده 217 قانون مجازات اسلامی یکی از شرایط مسئولیت کیفری در جرائم حدی، علم مرتکب جرم به حرمت شرعی رفتار ارتکابی است.
5- با توجه به پیچیدگی بحث اشتباه در قوانین کیفری، موارد در جدول ذیل تشریح میگردد:
| اشتباه | حکمی |
مانع مسئولیت کیفری نیست مگر: 1- تحصیل علم عادتاً ممکن نباشد. 2- جهل به حکم شرعاً عذر محسوب شود؛ مانند حدود. |
||
| موضوعی | در جرائم عمدی | جنایات | اشتباه در موضوع جنایت: تبدیل جنایت از عمد به شبهعمد وفق بند ب ماده 291 قانون مجازات اسلامی | |
| اشتباه در هدف: تبدیل جنایت از عمد به خطای محض وفق بند پ ماده 292 قانون مجازات اسلامی | ||||
| اشتباه در هویت: عدم تغییر در وصف عمدی جنایت موضوع ماده 294 قانون مجازات اسلامی | ||||
| اشتباه در وصف: تبدیل جنایت از عمد به شبهعمد وفق بند ب ماده 291 قانون مجازات اسلامی | ||||
| غیر جنایات | اشتباه در موضوع جرم: رافع مسئولیت کیفری است. | |||
| اشتباه در شرایط: رافع مسئولیت کیفری نمیباشد. | ||||
| در جرائم غیر عمدی | جنایات: تبدیل جنایت به شبهعمد | |||
| غیر جنایات: رافع مسئولیت کیفری نیست. | ||||
افزودن دیدگاه
دیدگاه کاربران