(اصلاحی 29-10-1400)- در اجرای ماده 520 قانون آیین دادرسی کیفری، محکوم در صورت رعایت ضوابط و مقررات مؤسسه کیفری، در برنامه‌های اصلاحی و تربیتی و کسب حداقل یکصد نمره از درجه اعتباری لازم، مطابق دستورالعمل موضوع تبصره 5 ماده 80 این آیین‌نامه، پس از اعلام شورای طبقه‌بندی ماهانه حداکثر سه روز از مرخصی برخوردار شود؛ معیارهای درجه اعتباری در خصوص مرخصی به شرح زیر است: 

الف (اصلاحی 29-10-1400)- امور انضباطی؛

1- رعایت مقررات و امور انضباطی زندان، هر ماه حداکثر بیست نمره؛

2- همکاری در برقراری نظم و انضباط و پیش‌گیری از تخلفات داخلی، هر ماه حداکثر بیست نمره؛

3- همکاری در کشف مواد مخدر و روان‌گردان و اشیای ممنوع، هر ماه حداکثر بیست نمره. 

ب (اصلاحی 29-10-1400)- فعالیت‌های مذهبی و قرآنی:

1- شرکت مستمر در نماز جماعت و دیگر مراسم مذهبی، هر ماه حداکثر سی نمره؛

2- شرکت در برنامه‌های مربوط به تواشیح، تلاوت، روخوانی، ترجمه، درک مفاهیم، حفظ قرآن یا نهج‌البلاغه، اخلاق و عقاید، هر ماه حداکثر سی نمره و قبولی در آزمون این دوره‌ها هر دوره سی نمره و حفظ قرآن به ازاء هر جزء یکصد نمره؛

3- انتخاب در جشنواره قرآنی شهرستان، استان یا کشور و یا کسب رتبه در آن، هر کدام یکصد امتیاز؛

4- شرکت در دوره احکام سطوح یک و دو، هر ماه حداکثر ده نمره و قبولی در آزمون به ازای هر سطح سی نمره.

پ (اصلاحی 29-10-1400)- فعالیت‌های فرهنگی، هنری و ورزشی:

1- همکاری در انجام فعالیت‌های فرهنگی و هنری هر ماه حداکثر بیست نمره؛

2- شرکت در هر دوره کتابخوانی و شعرخوانی، حداکثر بیست نمره؛

3- شرکت در کلاس‌های فرهنگی، هنری و ورزشی، هر ماه حداکثر بیست نمره؛

4- کسب رتبه در هر یک از جشنواره‌های فرهنگی، هنری یا مسابقات ورزشی اعم از شهرستان، استان یا کشور، سی نمره؛

5- شرکت در برنامه‌ها و دوره‌های تعزیه‌خوانی و شاهنامه‌خوانی، حداکثر بیست نمره.

ت (اصلاحی 29-10-1400)- فعالیت‌های علمی و تحصیلی:

1- اشتغال به تحصیل در هر یک از مقاطع تحصیلی، هر ماه ده نمره؛

2- قبولی در هر یک از مقاطع تحصیلی، یکصد نمره امتیاز؛

3- شرکت در هر یک از دوره‌های تربیت معلم، آموزشیاری یا مربیگری درون زندان، حداکثر بیست نمره؛

4- اخذ گواهی در هر یک از دوره‌های تربیت معلم، آموزشیاری یا مربیگری، چهل نمره؛

5- تدریس در هر یک از امور آموزشی، فرهنگی و ورزشی، هر ماه سی نمره؛

6- پذیرش و ادامه تحصیل در دانشگاه با آزمون یکصد نمره و بدون آزمون، پنجاه نمره؛

7- فراگیری زبان‌های خارجی، به ازای قبولی در هر سطح پنجاه نمره. 

ث (اصلاحی 29-10-1400)- مهارت‌های فنی، حرفه‌ای و اجتماعی:

1- شرکت در کلاس‌های فنی و حرفه‌ای، هر ماه حداکثر ده نمره؛

2- اخذ گواهی فنی و حرفه‌ای، به ازای هر رشته پنجاه نمره؛

3- اشتغال به کار در کارگاه‌ها و انجام امور خدماتی داخل زندان، هر ماه حداکثر چهل نمره؛

4- شرکت در دوره مهارت‌های زندگی، به ازای هر مهارت پنج نمره و حداکثر پنجاه نمره و اخذ گواهی‌های مربوط به ازای هر مهارت ده نمره و حداکثر یکصد نمره؛

5- شرکت در جلسات و کلاس‌های مشاوره و روان درمانی، هر ماه حداکثر بیست نمره.

ج (اصلاحی 29-10-1400)- ترک اعتیاد:

1- حضور در برنامه‌ها و دوره‌های ترک اعتیاد مانند دوره درمان نگهدارنده یا ام.ام.تی و مصرف داروهای آن، به ازای هر ماه ده نمره و حداکثر یکصد نمره؛

2- همکاری به عنوان آموزش‌دهنده برنامه آموزش همسانان با تأیید بهداری، هر ماه ده نمره و حداکثر یکصد نمره؛

3- ترک کامل سیگار، یکصد نمره؛

4- ترک کامل اعتیاد به مواد مخدر و روان‌گردان با تأیید بهداری زندان، یکصد نمره.

چ (اصلاحی 29-10-1400)- همکاری در اجرای حکم:

1- پرداخت جزای نقدی به ازای هر یک درصد از کل مبلغ ده نمره؛

2- اخذ رضایت شاکی حداکثر یکصد نمره.

ح (اصلاحی 29-10-1400)- دیگر اقدامات و فعالیت‌های پیش‌بینی نشده در این ماده به تشخیص شورای طبقه‌بندی، حداکثر پنجاه نمره.

تبصره 1- تحصیل امتیازات مذکور حسب مورد منوط به اخذ گواهی از سوی واحدهای مربوط و تأیید رئیس مؤسسه کیفری است.

تبصره 2 (اصلاحی 29-10-1400)- محکومان مرد دارای شصت سال سن و بالاتر و زن دارای بیش از پنجاه و پنج سال سن، زنان سرپرست خانوار بر اساس گواهی مستند، مادران دارای فرزند کمتر از پانزده سال سن، زندانیان دارای بیماری‌های مسری خطرناک یا صعب‌العلاج و ایثارگران و ناتوانان با کسب حداقل پنجاه نمره با رعایت دیگر شرایط از مرخصی موضوع این ماده بهره‌مند می‌شوند.

تبصره 3- معیارهای مندرج در این ماده در چارچوب تبصره 5 ماده 80 این آیین‌نامه قابل تکمیل و ارتقا است.

محکومانی که به موجب قانون مشمول مقررات تعلیق اجرای مجازات نمی‌شوند، پس از تحمل یک‌سوم از میزان مجازات، در صورت کسب درجه اعتباری لازم، با رعایت شرایط مندرج در دستورالعمل تبصره 5 ماده 80 این آیین‌نامه و به تشخیص دادستان می‌توانند در هر چهار ماه حداکثر پنج روز از مرخصی برخوردار شوند.

در موارد بیماری حاد یا فوت همسر یا بستگان نسبی و سببی درجه یک از طبقه اول و یا ازدواج فرزندان، به تشخیص دادستان و بدون نیاز به کسب درجه اعتباری معین، زندانی می‌تواند حداکثر تا پنج روز از مرخصی استفاده کند. در صورت عجز از فراهم کردن تأمین کیفری، اعزام محکوم به مرخصی تحت مراقبت مأموران، یک روز در ماه و به مدت ده ساعت بلامانع است. تعدد هر یک از وقایع فوق مانع از اعطای مجدد مرخصی موضوع این ماده نیست.

رئیس قوه قضاییه می‌تواند به مناسبت‌های ملی و مذهبی، حداکثر دو بار در سال به زندانیان واجد شرایط مرخصی اعطا کند. سازمان حسب اقتضاء جهت اجرای این ماده، پیشنهادات لازم را به رئیس قوه قضاییه ارائه می‌نماید.

در مواردی که محکوم دارای شاکی خصوصی است و به تشخیص دادستان یا قاضی اجرا، اعطای مرخصی ترمیمی می‌تواند در جلب رضایت شاکی مؤثر باشد، زندانی می‌تواند علاوه بر مرخصی مذکور در مواد 194 و 195 پس از سپردن تأمین مناسب، در طول مدت حبس یک نوبت دیگر و حداکثر به مدت هفت روز از مرخصی استفاده کند. در صورتی که محکوم بتواند بخشی از خسارت شاکی را پرداخت یا رضایت او را جلب کند، این مرخصی فقط برای یک نوبت دیگر به مدت هفت روز تمدید می‌شود.

تبصره- در خصوص محکومان حقوقی که صرفاً در اجرای ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی در حبس هستند، به منظور فراهم شدن موجبات پرداخت محکومٌ‌به، قاضی اجرا می‌تواند هر سه ماه یک نوبت با اخذ تأمین از محکوم، حداکثر به مدت ده روز به وی مرخصی اعطاء کند. در این‌صورت مراتب به اطلاع دادگاه صادرکننده حکم خواهد رسید. در صورت پرداخت قسمتی از محکومٌ‌به در مدت مرخصی، مدت یادشده به تشخیص قاضی اجرا قابل تمدید است. همچنین برای حضور در جلسه دادگاه، به محکومانی که امکان استفاده از مرخصی را دارند، با اخذ تأمین مرخصی اعطا می‌شود تا لزومی به اعزام و بدرقه آن‌ها که موجب اطاله دادرسی است، نباشد.

در اعطای مرخصی، فاصله محل سکونت زندانی تا محل تحمل کیفر وی به تناسب راه، مورد لحاظ قرار می‌گیرد.

(اصلاحی 29-10-1400)- چنانچه زندانی در طول دوره محکومیت و به شرط دارا بودن شرایط لازم برای اعطای مرخصی، از مرخصی مواد 194، ‌195 و 197 این آیین‌نامه بهره‌مند نشده باشد، این مرخصی‌ها ذخیره می‌شود و در طول دوران محکومیت قابل استفاده است. چنانچه با احتساب مرخصی‌های ذخیره و مدت باقی‌مانده از حبس، محکومیت خاتمه‌یافته تلقی شود، زندانی می‌تواند با لحاظ درجه اعتباری مکتسبه و چنانچه به علت قانونی دیگری بازداشت نباشد، بدون تودیع تأمین از مرخصی پایان حبس استفاده کند.

در مواردی که تعداد زندانیان یک موسسه به حد غیرقابل قبول برسد (بیش از دو برابر ظرفیت اسمی) و همچنین در مواقع بحرانی و بروز حوادث غیر مترقبه یا شیوع بیماری‌های خطرناک مسری و مانند آن، مراتب جهت اتخاذ تدابیر مقتضی تا رفع حالت ضرورت از سوی رئیس سازمان به رئیس قوه قضائیه اعلام می‌شود.

(اصلاحی 29-10-1400)- قاضی اجرا پس از اخذ نظر شورای طبقه‌بندی مبنی بر واجد شرایط بودن زندانی و با اخذ تأمین مناسب، مرخصی اعطا می‌کند. در صورت تمدید مرخصی زندانی، مراتب با قید فوریت به مؤسسه منعکس می‌شود. در خصوص محکومانی که باقیمانده محکومیت آن‌ها کمتر از چهار ماه است به تشخیص قاضی اجرای احکام و با صدور یکی از قرارهای تأمین کیفری موضوع بندهای (الف)، ‌(ب)، (پ)، (ت)، (ث)،‌ (ج) و (چ) ماده 217 قانون آیین دادرسی کیفری و در چارچوب مقررات قانونی به مرخصی اعزام می‌شوند.

دادستان و قاضی اجرا می‌توانند خود یا به پیشنهاد شورای طبقه‌بندی برای زندانیانی که به مرخصی اعزام می‌شوند، تکالیفی از قبیل معرفی نوبه‌ای به مراجع انتظامی و یا عدم حضور در برخی از اماکن مقرر دارند.

مدت مرخصی زندانی جزء مدت محکومیت وی محسوب می‌شود.

روزهای غیبت داخل در مدت محکومیت محاسبه نخواهد شد. در صورت صدور قرار منع تعقیب یا حکم برائت راجع به اتهام غیبت از مرخصی، ایام غیبت، جزء مدت محکومیت محاسبه می‌شود.

چنانچه زندانی پس از اتمام مرخصی، غیبت کند، رئیس موسسه مراتب را در اسرع وقت و حداکثر ظرف بیست و چهار ساعت برای اقدام قانونی مربوط به ضبط تأمین، دستگیری زندانی و عودت وی به موسسه، به مقام صادرکننده مرخصی گزارش و همزمان نسبت به اعلام جرم به دادستان یا رئیس حوزه قضایی اقدام می‌کند. مقام قضایی نتیجه اقدام‌های مربوط به ضبط تأمین و رسیدگی به پرونده غیبت را برای درج در پرونده به موسسه اعلام می‌کند.

(اصلاحی 29-10-1400)- غیبت زندانی پس از پایان مدت مرخصی در نوبت‌های اول و دوم و سوم یا بعد از آن به ترتیب موجب سه ماه و شش ماه و یک سال محرومیت از مرخصی است؛ مگر آن که شورای طبقه‌بندی تنبه وی را احراز کند و دادستان نیز با اعطای مرخصی موافقت نماید.

(اصلاحی 29-10-1400)- ارتکاب جرم عمدی به استثنای جرائم تعزیری درجه هفت و هشت، در حین حبس یا در ایام مرخصی و یا به هنگام اشتغال و حرفه‌آموزی در خارج از مؤسسه، موجب شش ماه محرومیت از مرخصی در نوبت اول، یک سال در نوبت دوم و دو سال در نوبت سوم یا بعد از آن است.

مرخصی‌های پیش‌بینی شده در این فصل مانع یکدیگر نیست؛ در هر حال جمع مرخصی‌های زندانی در هر فصل، بیش از یک‌ماه، نخواهد بود. اعطای مرخصی به زندانیان شاغل در مراکز حرفه‌آموزی و اشتغال، نباید با توافقنامه موسسه با بخش خصوصی، در تعارض باشد.