قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران

برای هماهنگ کردن برنامه‌های شهرسازی به منظور ایجاد محیط‌زیست بهتر برای مردم همچنین به منظور اعتلای هنر معماری ایران و رعایت سبک‌های مختلف معماری سنتی و ملی و ارائه ضوابط و جنبه‌های اصیل آن با در نظر گرفتن روش‌های نوین علمی و فنی و در نتیجه یافتن شیوه‌های اصولی و مناسب ساختمانی در مناطق مختلف کشور با توجه به شرایط اقلیمی و طرز زندگی و مقتضیات محلی، شورای عالی شهرسازی و معماری ایران تاسیس می‌شود.

تفسیر ماده 1 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران:

به شرح مندرج در ماده 1 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، مقنن اقدام به تاسیس شواری عالی شهرسازی و معماری ایران با تأمین اهدافی اعم از ایجاد محیط‌زیست بهتر و سازنده‌تر، اعتلای هنر معماری، بکارگیری سبک‌های مختلف معماری نوین و سنتی، هماهنگی برنامه‌های شهرسازی و ... نموده است.

بیشتر بخوانید: کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران چیست؟ وظایف آن کدام است؟

وظایف شورای عالی شهرسازی و معماری ایران به شرح زیر است:

1- بررسی پیشنهادهای لازم در مورد سیاست کلی شهرسازی برای طرح در هیات وزیران.

2- اظهارنظر نسبت به پیشنهادها و لوایح شهرسازی و مقررات مربوط به طرح‌های جامع شهری که شامل منطقه‌بندی - نحوه استفاده از زمین - تعیین مناطق صنعتی - بازرگانی - اداری - مسکونی - تاسیسات عمومی - فضای سبز و سایر نیازمندی‌های عمومی شهر می‌باشد.

3- بررسی و تصویب نهایی طرح‌های جامع شهری و تغییرات آنها خارج از نقشه‌های تفصیلی.

4- تصویب معیارها و ضوابط و آیین‌نامه‌های شهرسازی.

تفسیر ماده 2 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران:

1- شورای عالی شهرسازی و معماری ایران به شورایی اطلاق می‌گردد که با هدف ایجاد هماهنگی میان برنامه‌های شهرسازی، ایجاد محیط‌زیست بهتر، یافتن شیوه‌های مناسب ساخت در سراسر کشور و ... تشکیل می‌گردد.

2- قانونگذار در ماده 2 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، وظایف شورای عالی شهرسازی و معماری ایران را طی بندهای 1 الی 4 تبیین نموده است. به شرح ماده فوق تصمیم‌گیری در خصوص پیشنهادهای کلی شهرسازی، طرح‌های جامع شهری، تصویب نهایی طرح‌های پیشنهادی جامع شهری و هم‌چنین تصویب آیین‌نامه‌های شهرسازی و ضوابط آن بر عهده شورای عالی شهرسازی ‌و معماری ایران می‌باشد.

بیشتر بخوانید: کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران چیست؟ وظایف آن کدام است؟

(اصلاحی 31-03-1390)- اعضای شورای عالی شهرسازی و معماری ایران عبارتند از:

1) وزیر آبادانی و مسکن.

2) وزیر کشور

3) وزیر اقتصاد

4) وزیر فرهنگ و هنر

5) وزیر آب و برق

6) وزیر کشاورزی و منابع طبیعی

7) وزیر جنگ

8) رئیس سازمان برنامه و بودجه

9) یک نفر از اعضای کمیسیون مسکن و شهرسازی و راه و ترابری مجلس شورای اسلامی به پیشنهاد کمیسیون و انتخاب مجلس به عنوان ناظر در جلسات شورای عالی شهرسازی و معماری شرکت خواهد کرد.

10) وزیر جهاد سازندگی

11) وزیر راه و شهرسازی

ریاست شورای عالی شهرسازی و معماری ایران با وزیر آبادانی و مسکن خواهد بود.

‌تبصره 1- در مورد بررسی طرح‌های جامع شهری و تغییرات آنها نظرات استاندار یا فرماندار کل و انجمن شهرستان و انجمن شهر و شهردار و کارشناسان ذی‌صلاحیت کسب و مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

تبصره 2- جلسات شورا با حضور اکثریت اعضاء رسمیت خواهد داشت و تصمیمات شورا با حداقل 5 رای معتبر خواهد بود.

‌تبصره 3- در صورتی که هر یک از اعضای شورا نتواند شخصاً در هر یک از جلسات شورا شرکت کند یکی از معاونان خود را به شورا اعزام خواهد داشت.

تفسیر ماده 3 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران:

1- مقنن در ماده 3 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران اعضای شورا را تعیین نموده است که ریاست این شورا بر عهده وزیر آبادانی و مسکن قرار داده شده است. در شرایطی که هر یک از افراد مندرج در ماده فوق نتوانند در جلسات شورا شرکت نمایند، می‌بایست یکی از معاونین خویش را بجای خود در شورا حاضر نمایند.

3- تشکیل جلسات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران با حضور حداکثر اعضاء رسمیت می‌یابد لکن برای اتخاذ تصمیم، حضور حداقل 5 نفر از اعضاء ضروری می‌باشد. (مستند به تبصره 2 ماده 3 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران)

3- در صورتی که موضوع جلسه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، اتخاذ تصمیم در خصوص طرح‌های جامع شهری و تغییرات آنها باشد، لازم است که حتماً نظرات استاندار یا فرماندار کل و انجمن شهرستان و انجمن شهر و شهردار و کارشناسان ذی‌صلاحیت، توسط شورا اخذ گردد. (وفق تبصره 1 ماده 3 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران)

مطلب مرتبط: کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران چیست؟ وظایف آن کدام است؟

وزارت آبادانی و مسکن به جای دبیرخانه شورای عالی شهرسازی در تشکیلات خود واحدی ایجاد می‌کند که تحت نظر معاون شهرسازی و معماری آن وزارت وظایف زیر را انجام دهد:

1- بررسی و اظهارنظر در مورد طرح‌های جامع شهری از طریق کمیته‌های فنی که اعضای آن به انتخاب اعضای شورای عالی شهرسازی و موسسات ذی‌ربط تعیین می‌شوند.

2- تهیه معیارها و ضوابط و آیین‌نامه‌های شهرسازی.

3- نظارت در تهیه طرح‌های جامع و تفصیلی و جلب نظر انجمن شهر و شهرداری مربوط در حین تهیه طرح‌های تفصیلی.

4- نظارت در اجرای مراحل مختلف طرح‌های تفصیلی شهری.

5- ابلاغ مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران به وزارتخانه‌ها و سازمان‌های مسئول و ارشاد و راهنمائی دستگاه‌های مربوط در مورد مسائل ناشی از اجرای طرح‌های جامع شهری.

6- ایجاد یک مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری.

7- جمع‌آوری اطلاعات و آمار اقتصادی و اجتماعی و شهرسازی و معماری.

8- تشکیل نمایشگاه‌ها از کارهای مختلف معماری و شهرسازی با همکاری سازمان‌های مربوط و انجام مسابقات شهرسازی و معماری و تشکیل کنفرانس‌های لازم به منظور نیل به هدف‌های مذکور در این قانون.

تفسیر ماده 4 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران:

1- به دلالت ماده 4 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، وزارت آبادانی و مسکن، بجای دبیرخانه شورا، می‌بایست واحدی را ایجاد نماید که تحت‌نظر معاون شهرسازی و معماری ایران به انجام وظایفی اعم از تهیه معیارها و ضوابط و آیین‌نامه‌های شهرسازی، اظهارنظر در مورد طرح‌های جامع شهری، نظارت کامل در انجام تمامی مراحل طرح‌های تفصیلی شهری و ... بپردازد.

2- مستند به ماده 2 قانون تغییر نام وزارت آبادانی و مسکن به وزارت مسکن و شهرسازی و تعیین وظایف آن، نام وزارت آبادانی و مسکن از تاریخ 16-03-1353 به وزارت مسکن و شهرسازی تغییر می‌یابد.

بیشتر بخوانید: کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران چیست؟ وظایف آن کدام است؟

(اصلاحی 31-03-1390)- بررسی و تصویب طرح‌های تفصیلی شهری و تغییرات آنها در هر استان به وسیله کمیسیونی به ریاست استاندار (و در غیاب وی معاون عمرانی استانداری) و با عضویت شهردار و نمایندگان وزارت راه و شهرسازی، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت کشاورزی و سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی و همچنین رئیس شورای اسلامی شهر ذی‌ربط و نماینده سازمان نظام مهندسی استان (با تخصص معماری یا شهرسازی) بدون حق رای انجام می‌شود.

تغییرات نقشه‌های تفصیلی اگر بر اساس طرح جامع شهری مؤثر باشد باید به تایید مرجع تصویب‌کننده طرح جامع (شورای عالی شهرسازی و معماری ایران یا مرجع تعیین شده از طرف شورای عالی) برسد.

تبصره 1 (اصلاحی 23-01-1388)- بررسی‌های فنی این کمیسیون بر عهده کارگروه (کمیته) فنی کمیسیون متشکل از نمایندگان کمیسیون و مشاور طرح تفصیلی شهر می‌باشد.

تبصره 2 (الحاقی 23-01-1388)- دبیرخانه کمیسیون در سازمان مسکن و شهرسازی استان می‌باشد.

تبصره 3 (اصلاحی 31-03-1390)- در مورد شهر تهران معاونین ذی‌ربط وزراء راه و شهرسازی، کشور، نیرو، جهاد کشاورزی و معاونین رؤسای سازمان‌های حفاظت محیط‌زیست و میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و شهردار تهران (رئیس کمیسیون) و همچنین رئیس شورای اسلامی شهر تهران بدون حق رای، اعضاء کمیسیون می‌باشند.

محل دبیرخانه این کمیسیون در شهرداری تهران خواهد بود. جلسات کمیسیون با حضور اکثریت اعضاء رسمیت یافته و تصمیمات کمیسیون حداقل با چهار رای موافق معتبر است.

تبصره 4 (الحاقی 23-01-1388)- در صورت فقدان شورای اسلامی شهر در تهران، نماینده وزیر کشور و در سایر شهرها نماینده معرفی شده از سوی استاندار به جای رئیس شورای اسلامی شهر در کمیسیون ذی‌ربط شرکت خواهد نمود.

تفسیر ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران:

1- به دلالت ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی ‌و معماری ایران، کمیسیونی تحت عنوان کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران تشکیل می‌گردد که حیطه صلاحیت آن بررسی و‌ تصویب نمودن طرح‌های تفصیلی شهری و هم‌چنین تغییرات آنها در هر استان می‌باشد.

2- اعضای کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران عبارتند از: استاندار (و در غیاب وی معاون عمرانی استانداری که ریاست کمیسیون را بر عهده دارد)، شهردار، نمایندگان وزارت راه و شهرسازی، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت کشاورزی و سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی و همچنین رئیس شورای اسلامی شهر ذی‌ربط و نماینده سازمان نظام مهندسی استان (با تخصص معماری یا شهرسازی) بدون حق رای.

3- دبیرخانه کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، سازمان مسکن و شهرسازی استان است. در شهر تهران محل دبیرخانه در شهرداری تهران می‌باشد و ریاست کمیسیون بر عهده شهردار تهران خواهد بود.

در شهرهایی که دارای نقشه جامع می‌باشند ثبت کل مکلف است در مورد هر تفکیک طبق نقشه‌ای که شهرداری بر اساس ضوابط طرح جامع تفصیلی یا هادی تایید کرده باشد اقدام به تفکیک نماید و در مورد افراز دادگاه‌ها مکلفند طبق نقشه تفکیکی شهرداری اقدام نمایند. هرگاه ظرف مدت چهار ماه نقشه تفکیکی از طرف شهرداری حسب مورد به ثبت یا دادگاه ارسال نشود ثبت یا دادگاه نسبت به تفکیک یا افراز رأساً اقدام خواهند نمود.

تفسیر ماده 6 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران:

قانونگذار در ماده 6 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، در ارتباط با تفکیک، توسط ثبت کل تعیین تکلیف نموده است. حسب ماده فوق‌الاشاره، در خصوص تفکیک، ثبت کل می‌بایست مطابق با نقشه‌ای که شهرداری وفق ضوابط جامع تفصیلی یا هادی، تایید نموده است اقدام به تفکیک نماید. هم‌چنین وفق این ماده، در خصوص افراز، دادگاه‌ها‌ مکلف می‌باشند که مطابق با نقشه تفکیکی شهرداری اقدامات لازم را انجام دهند. نکته مهم و قابل توجه آن است که چنان‌چه شهرداری طی بازه زمانی چهار ماهه، اقدام به ارسال نقشه تفکیکی به دادگاه یا اداره ثبت ننماید، مراجع فوق می‌بایست رأساً نسبت به افراز یا تفکیک اقدام نمایند.

شهرداری‌ها مکلف به اجرای مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران طبق مفاد ماده 2 می‌باشند.

تبصره- در موارد ابهام و اشکال و اختلاف‌نظر در نحوه اجرای طرح‌های جامع و تفصیلی شهری موضوع ماده 5 مراتب در شورای عالی شهرسازی مطرح و نظر شورای عالی قطعی و لازم‌الاجرا خواهد بود.

تفسیر ماده 7 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران:

به دلالت ماده 7 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، شهرداری می‌بایست مصوبات شورای عالی معماری و شهرسازی ایران را وفق ماده 2 همان قانون اجرا نماید. سزاوار توجه است که در صورت وجود هرگونه ابهام یا اشکال در نحوه اجرای طرح‌های جامع و تفصیلی شهری، می‌بایست موضوع در شورای عالی شهرسازی مطرح گردد. هر رایی که از شورای عالی صادر گردد، قطعی و لازم‌الاجرا خواهد بود.

کلیه سازمان‌های دولتی و وابسته به دولت مکلفند در صورت درخواست وزارت آبادانی و مسکن هر نوع اطلاع مربوط به شهرسازی و معماری را در اختیار وزارت مذکور بگذارند.

عقد قراردادهای مربوط به نقشه‌های جامع شهری با مهندسین مشاور همچنین تهیه شرح وظیفه فنی برای تهیه طرح‌های مذکور موکول به کسب نظر از وزارت آبادانی و مسکن خواهد بود.

آیین‌نامه اجرایی این قانون از طرف وزارت آبادانی و مسکن و وزارت کشور تهیه و پس از تایید شورای عالی شهرسازی و معماری به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.

مواد 97 و 98 اصلاح پاره‌ای از مواد قانون شهرداری و قوانین و مقررات مغایر با مفاد این قانون از تاریخ تصویب این قانون ملغی است.

قانون فوق مشتمل بر یازده ماده و پنج تبصره پس از تصویب مجلس سنا در جلسه روز شنبه 1351/12/12 در جلسه روز سه‌شنبه بیست و دوم اسفند ماه یکهزار و سیصد و پنجاه و یک شمسی به تصویب مجلس شورای ملی رسید.

نایب رئیس مجلس شورای ملی - حسین خطیبی