ماده ۳۶۲-قانون مدنی

آثار بیعی که صحیحاً واقع شده باشد از قرار ذیل است:

1) به مجرد وقوع بیع، مشتری مالک مبیع و بایع مالک ثمن می‌شود.

2) عقد بیع، بایع را ضامن دَرَک مبیع و مشتری را ضامن درک ثمن قرار می‌دهد.

3) ‌عقد بیع، بایع را به تسلیم مبیع ملزم می‌نماید.

4) ‌عقد بیع مشتری را به تأدیه ثمن ملزم می‌کند.

مهسا باقری | وکیل پایه یک دادگستری

تفسیر ماده 362 قانون مدنی:

1- مستند به ماده 338 قانون مدنی، بیع، عبارت است از تملیک عین به عِوض معلوم. لذا در عقد بیع، مبیع لزوماً باید عین باشد و نه منفعت یا حق. همچنین ضرورتی ندارد که عوض مقرر شده در بیع، پول باشد و عوض می‌تواند کالا یا خدمات یا ابراء دین یا حق‌الامتیاز باشد.

2- گاهی اوقات ممکن است انتقال مالکیتی که در بند 1 ماده 362 قانون مدنی بدان اشاره شده است، با برخی استثنائات اعم از وجود شرط معلق در انعقاد عقد بیع، وجود شرط تاخیر یا تاجیل، بیع صَرف (بیع طلا و نقره) و ... به محض وقوع عقد بیع، اتفاق نیفتد.

مطلب مرتبط: تفاوت مبایعه‌نامه و قولنامه چیست؟

3- مستند به ماده 390 قانون مدنی، چنانچه بعد از قبض ثمن، مبیع کلاً یا جزئاً مستحق‌للغیر (متعلق به شخص ثالث) درآید، بایع ضامن است. اما اگر ثمن هم عین معین باشد و مستحق‌للغیر درآید، مستند به بند 2 ماده 362 قانون مدنی، خریدار نیز موظف است که مبیع را به فروشنده مسترد نماید.

4- زمانی که مبیع بصورت عین معین (مانند خانه) باشد، به محض انعقاد عقد بیع، انتقال مالکیت صورت می‌گیرد اما اگر مبیع بصورت کلی (مانند 100 کیلوگرم برنج) یا کلی در معین (مانند 10 کیلوگرم از 100 کیلوگرم برنج) باشد، در این حالت با تسلیم مبیع به خریدار، هم‌زمان انتقال مالکیت به وی نیز صورت می‌گیرد نه در زمان انعقاد عقد بیع.

5- مطابق با بند 3 ماده 362 قانون مدنی، یکی از تعهدات فروشنده (بایع) تسلیم مبیع به خریدار می‌باشد. در صورت عدم انجام این تعهد از سوی وی، خریدار می‌تواند بر مبنای تعهد قراردادی موجود، الزام فروشنده به تسلیم مبیع را از دادگاه صالح درخواست نماید.