نشست قضایی: اثر کلاهبرداری بر صحت معامله

برگزار کننده
استان سمنان/ شهر سمنان

تاریخ برگزاری
1401/02/22

پرسش:

آقای الف کلاهبردار اینترنتی است؛ مالی را از آقای ب خریده و ثمن آن را از حساب آقای ج پرداخت کرده است. رفتار وی نسبت به آقای ج کلاهبرداری اینترنتی است. سوال این است که نسبت به آقای ب مرتکب جرمی شده است یا خیر؟ (توضیح اینکه متعاقب طرح شکایت از ناحیه آقای ج ثمن موصوف از حساب آقای ب به دستور مقام قضایی برداشت و به آقای ج مسترد شده است.)

متن نظریه هیئت عالی:

مرتکب چنانچه در بستر سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی به‌طور غیرمجاز از حساب «ج» وجهی برداشت کرده باشد موضوع از مصادیق ماده 741 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات کلاهبرداری مرتبط با رایانه‌ محسوب می‌شود اما عمل شخص «الف» نسبت به شخص «ب» فاقد جنبه کیفری و معامله فاسد و محکوم به بطلان می‌باشد که با اقامه دعوای حقوقی قابل پیگیری می‌باشد.

نظر اکثریت:

            با عنایت به این که در عقد بیع مفروض آن است که مبیع از آنِ بایع و ثمن نیز از آنِ مشتری باشد و جهات هر یک از طرفین در انعقاد عقد بیع، تملک مال طرف مقابل است؛ (ماده 338 قانون مدنی) با احراز ارتکاب جرم کلاهبرداری اینترنتی، یکی از ارکان عقد بیع که همانا تملک ثمن متعلق به خریدار بوده زیر سوال می‌رود و به همین جهت چون الف با کلاهبراری اینترنتی سعی در صحیح جلوه دادن معامله خویش با شخص ب داشته و به این طرق موجبات فریب او را فراهم آورده و در نتیجه با این اقدامات متقلبانه مبیع را از ید شخص ب کسب می‌کند تمامی این اقدامات کلاهبردای نسبت به شخص ب محسوب می‌شود. در نتیجه آن شخص ب نیز می‌تواند به جرم کلاهبرداری موضوع ماده 1 قانون تشدید از شخص الف شکایت کرده و مبیع را بازپس گیرد.
        

نظر اقلیت:

            اگرچه ثمن با ارتکاب کلاهبرداری اینترنتی پرداخت شده و در نتیجه آن معامله محکوم به بطلان است اما چون شخص الف شخصاً این بیع را با شخص ب منعقد نموده، جرمی نسبت به شخص ب واقع نشده و شخص ب صرفاً به جهت مستحق للغیر درآمدن ثمن می‌تواند بطلان بیع و استرداد مبیع را با اقامه دعوای حقوقی مطالبه نماید.
        

مستندات قانونی:

ماده 741 قانون مجازات اسلامی جرایم رایانه ای ماده قانون کاهش مجازات حبس تعزیری ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء اختلاس و کلاهبرداری

واژگان کلیدی:

کلاهبرداری بزه دیده اینترنتی فروشنده کالا خریدار

27 اسفند 1404 11