نشست قضایی: بررسی لزوم درج تاریخ صدور دسته چک در گواهی عدم پرداخت
برگزار کننده
استان فارس/ شهر شیراز
استان فارس/ شهر شیراز
تاریخ برگزاری
1400/08/06
1400/08/06
پرسش:
بررسی مقررات صدور اجراییه چک با توجه به آخرین اصلاحات مصوب فروردینماه ۱۴۰۰ مبنی بر اینکه آیا باید بانکها را مکلف نماییم در گواهی عدم پرداخت تاریخ صدور دسته چک را قید نمایند؟ اگر چک از بانک صادرات صادر و مثلاً در بانک ملی برگشت میخورد تکلیف چیست؟ در زمان ارجاع دادخواست چه کنترلی باید انجام بدهیم؟
متن نظریه هیئت عالی:
با توجه به اینکه تکالیف دارنده دسته چک و به تبع آن صادر کننده و بانک محالالیه و نیز نهایتاً دارنده چک، تحت تأثیر تاریخ دریافت دسته چک قرار دارد، بهنحویکه اکنون نیز حساب مورد چکهای متفاوت (رنگهای متفاوت زرد و صورتی) تحت تأثیر تشریفات متفاوتی قرار دارند؛ لهذا بررسی اینکه دسته چک قبل از حاکمیت قانون اصلاحی در اختیار دارنده دسته چک قرار گرفته است یا پس از آن، در حقوق دریافت کننده چک صادره از حیث امکان صدور اجراییه و عدم صدور آن و تصمیم دادگاه مؤثر است؛ لهذا بانکها باید به هنگام صدور گواهی عدم پرداخت به این امر تصریح نمایند که دسته چک در چه تاریخی در اختیار دارنده دسته چک قرار گرفته است یا با استعلام دادگاه بانک پاسخ دهد و درنتیجه نظریه اکثریت مطلوب هیئت عالی میباشد.
نظر اکثریت:
در قانون صدور چک با آخرین اصلاحات تا تاریخ ۱۴۰۰/۱/۲۹ در تبصره اول ماده ۲۱ مکرر اصلاحی مصوب ۱۴۰۰/۱/۲۹ بحث تا پایان اسفند ۱۳۹۹ اضافه شده و دیگر اینکه تاریخ صدور دسته چک نیز اضافه شده است، به این صورت که در مورد برگ چکهایی که از دسته چکهای ارائه شده پس از پایان اسفندماه ۱۳۹۹ صادر میشوند تسویه چک صرفاً در سامانه چکاوک انجام خواهد شد، قبل از آذر سال ۱۳۹۷ صدور اجراییه مستقیم نداشتیم و در مورد چک قبل از آذر ۱۳۹۷ اجراییه مستقیم امکانپذیر نیست. از ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹ صرفاً با ثبت در سامانه صیاد میتوان اجراییه مستقیم در مورد چک صادر نمود و با اصلاحیه جدید در مورد چکهای سال ۱۳۹۹ به بعد بانکها اساساً اگر در سامانه ثبت نشده باشد برگشت نمیزنند. در اصلاحات سال ۱۳۹۷ سامانه صیادی راهاندازی شد. درصورتیکه چکی دارای شناسه ۱۶ رقمی بود تحت شمول قانون جدید صدور چک قرار داشت در غیر این صورت خیر. اگر چک با عدم موجودی یا عدمکفایت موجودی مواجه بود نیاز به ثبت در سامانه صیاد نبود، ولی از ابتدای سال ۱۴۰۰ این تکلیف در تبصره اول ماده ۲۱ مکرر قانون صدور چک پیشبینی شده که چک ابتدائاً میبایست در سامانه صیاد صادر شود و بعد تحویل دارنده چک بشود. به این صورت که در کلیه برگهای دسته چکهای ارائه شده پس از تاریخ فوقالذکر یعنی ۱۴۰۰/۱/۲۹ باید عبارت ((صدور و پشتنویسی چک بدون درد در سامانه صیاد فاقد اعتبار است)) درج شود. حال اگر شخصی چکی از شخصی دیگر گرفت ولی در سامانه صیاد ثبت نکرده بود، بانکها گواهی عدم پرداخت وجه چک صادر نمیکنند. دادگاه میگوید که نامه از بانک محالعلیه بیاورید که امکان صدور گواهی عدم پرداخت نیست؛ این گواهی را جایگزین گواهی عدم پرداخت میکنیم. چک مذکور مشمول چک صیادی نیست و امکان صدور اجراییه مستقیم ندارد و میبایست از طریق عادی جهت مطالبه وجه چک اقدام گردد. در مورد چنین چکهایی با توجه به اینکه دارنده مقصر نبوده بلکه صادر کننده اهمال نموده است، خسارت تأخیر تأدیه میبایست از تاریخ سررسید چک محاسبه و تعلق بگیرد. قانون مزایایی برای چک در نظر گرفته و تکالیفی نیز برای بانک و صادر کننده چک و نیز دریافت کننده چک در نظر گرفته است اگر دارنده به تکالیف خود عمل نمود چک عادی میشود و باید دادخواست داده شود. بنابراین چک قبل از سال ۱۳۹۷ چک عادی تلقی میشود. بعد از سال ۱۳۹۷ با شماره یکتای ۱۶ رقمی و با ویژگیهای ماده ۲۱ مکرر قانون صدور چک میتوان اجراییه مستقیم صادر نمود و بعد از سال ۱۴۰۰ نیز درصورتیکه ویژگیهای مربوطه را دارا باشد میتوان اجراییه مستقیم صادر نمود ولی اگر این ویژگیها را نداشت باید از طریق عادی و از طریق دادخواست اقدام نماید.
نظر اقلیت:
در مواردی که چک صادره طبق قانون صدور چک با اصلاحات جدید صادر نشده و منطبق نیست، چک مذکور از شمول قانون چک خارج میشود. بنابراین خسارت تأخیر تأدیه باید از تاریخ تقدیم دادخواست محاسبه شود نه از تاریخ صدور چک. البته خسارت تأخیر تأدیه در مورد اجراییه مستقیم پیشبینی نشده و برای چکی که در سامانه صیاد ثبت نشده نمیتوان خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ چک محاسبه نمود؛ به عبارت دیگر برخلاف نظر اکثریت که اعتقاد دارد تابع این قانون نیست یعنی تابع قانون جدید نیست نه اینکه اصلاً مشمول نباشد باید گفت اگر شرایط مقرر در قانون جدید را نداشته باشد باید کلاً چک را از شمول قانون چک خارج نماییم.
مستندات قانونی:
ماده 21 قانون صدور چک جدید
ماده 21 مکرر قانون اصلاحی چک
واژگان کلیدی:
گواهی عدم پرداخت
تاریخ صدور دسته چک
اجراییه
بانک ها
07 اردیبهشت 1405
9
افزودن دیدگاه
دیدگاه کاربران