نشست قضایی: صدور رای بیش از حداقل مجازات قانونی در دادگاه تجدیدنظر در فرض برائت در دادگاه بدوی

برگزار کننده
استان آذربایجان غربی/ شهر تکاب

تاریخ برگزاری
1401/05/13

پرسش:

چنانچه دادگاه بدوی حکم بر برائت متهم صادر نماید و شاکی به رأی صادره اعتراض و دادگاه تجدیدنظر معتقد به محکومیت متهم باشد. با توجه به ماده ۴۵۸ از قانون آیین دادرسی کیفری، آیا تعیین مجازات بیشتر از حداقل مجازات قانونی، توسط دادگاه تجدید نظر امکان پذیر است؟

متن نظریه هیئت عالی:

در مواردی که دادگاه تجدیدنظر به سبب اعتراض شاکی یا دادستان نسبت به رأی برائت وارد رسیدگی می‌شود، در صورت نقض رأی در تعیین مجازات با ذکر دلیل می‌تواند بیشتر از حداقل مجازات قانونی تعیین کیفر نماید.

نظر اکثریت:

            در فرض سؤال دادگاه تجدید نظر می‌تواند رأساً نسبت به تعیین مجازات اقدام نماید و ماده ۴۸۵ قانون آیین دادرسی کیفری ناظر به رأی محکومیت است و تعیین مجازات بین حداقل و حداکثر از اختیارات دادگاه تجدیدنظر است و مقرره یاد شده ناظر به تشدید مجازات است و دادگاه تجدیدنظر به عنوان مرجع عالی وارد رسیدگی ماهیتی شده و تعیین مجازات می‌‎نماید و ماده قانونی یاد شده منصرف از برائت است و ظاهر ماده نیز چنین حکایتی دارد؛ منتها در صورت تعیین مجازات فراتر از حداقل قانونی باید جهات آن قید گردد و چون دادگاه تجدیدنظر در مقام تعیین مجازات است، بنابراین؛ منع قانونی در این خصوص وجود ندارد.
        

نظر ابرازی:

            به نظر می‌رسد دادگاه تجدیدنظر در فرض سؤال و تعیین مجازات مقید به رعایت مقررات ماده ۴۵۸ قانون آیین دادرسی کیفری است و دلیل آن نیز این است که اولاً؛ وقتی دادگاه بدوی اصل مجرمیت متهم را احراز کرده ولی کمتر از حداقل قانونی تعیین مجازات کرده است، در این‌صورت دادگاه تجدیدنظر نتواند بیشتر از حداقل تعیین مجازات نماید. در فرضی که دادگاه بدوی اصلاً مجرمیت متهم را احراز نکرده است، به قیاس اولویت، نمی‌توان در مرحله تجدیدنظرخواهی بیشتر از حداقل تعیین مجازات نمود. ثانیاً؛ محکومیت در دادنامه بدوی موضوعیت ندارد و چه متهم در دادنامه به کمتر از حداقل محکوم شود و چه حکم برائت ایشان صادر شود موثر در مقام نیست. ثالثاً؛ به قرینه مندرج در تبصره ماده ۲ قانون کاهش حبس تعزیری تعیین مجازات بالاتر از حداقل نیاز به دلیل دارد. رابعاً؛ تفسیر به نفع متهم اقتضا دارد در فرض سوال نیز مقید به محدودیت  ماده ۴۵۸  باشیم.
        

مستندات قانونی:

ماده 458 آیین دادرسی کیفری ماده2قانون کاهش مجازات حبس تعزیری

واژگان کلیدی:

تشدید مجازات تجدیدنظر حداقل مجازات

25 بهمن 1404 10