پرونده‏‌ها پس از وصول به دادگاه تجدیدنظر استان به ترتیب در دفتر کل یا در صورت تأسیس واحد رایانه و رعایت مقررات راجع به دادرسی الکترونیکی در این واحد ثبت می‌شود و با رعایت ترتیب شعب دادگاه، به وسیله رییس کل دادگستری استان یا معاون او و یا یکی از رؤسای شعب به انتخاب وی با رعایت تخصص شعب و ترتیب وصول از طریق سامانه رایانه‌ای در حوزه‏‌های قضایی که سامانه رایانه‌ای دارند، ارجاع می‌شود.

دادگاه به ترتیب وصول پرونده‌ها به نوبت رسیدگی می‌کند، مگر در مواردی که به موجب قانون، رسیدگی خارج از نوبت ضروری باشد.

تبصره- به جرائمی که موجب جریحه‌دار شدن احساسات عمومی شود، با درخواست دادستان صادرکننده کیفرخواست و موافقت دادگاه تجدیدنظر استان، خارج از نوبت رسیدگی می‌شود.

تفسیر ماده 449 قانون آیین دادرسی کیفری:

علاوه بر دادگاه تجدیدنظر، دیوان عالی کشور نیز به نوبت به پرونده‌ها رسیدگی می‌کند، مگر در مواردی که به موجب قانون رسیدگی خارج از نوبت مقرر باشد و ... . (مستند به ماده 466 قانون آیین دادرسی کیفری)

رییس شعبه، پرونده‌های ارجاعی را بررسی و گزارش جامع آن را تهیه می‌کند و یا به نوبت به یکی از اعضای دادگاه تجدیدنظر استان ارجاع می‌دهد. این عضو، گزارش پرونده را که متضمن جریان آن و بررسی کامل در خصوص تجدیدنظر خواهی و جهات قانونی آن است، تهیه و در جلسه دادگاه قرائت می‌کند. خلاصه این گزارش در پرونده درج می‌شود و سپس دادگاه به شرح زیر اتخاذ تصمیم می‌نماید:

الف- در صورتی که تحقیقات ناقص باشد، قرار رفع نقص صادر می‌کند و پرونده را نزد دادسرای صادرکننده کیفرخواست یا دادگاه صادرکننده رای می‌فرستد تا پس از انجام دستور دادگاه تجدیدنظر استان، ‌آن را بدون اظهارنظر اعاده کند و یا دادگاه تجدیدنظر می‌تواند خود مبادرت به انجام تحقیقات نماید.

ب- هرگاه رای صادره از نوع قرار باشد و تحقیقات یا اقدامات دیگر ضروری نباشد و قرار مطابق مقررات صادر شده باشد، آن را تایید و پرونده به دادگاه صادرکننده قرار اعاده می‌شود و چنانچه به هر علت دادگاه تجدیدنظر عقیده به نقض داشته باشد، پرونده برای رسیدگی به دادگاه صادرکننده قرار اعاده می‌شود و آن دادگاه، مکلف است خارج از نوبت رسیدگی کند.

پ- هرگاه رای توسط دادگاهی که صلاحیت ذاتی یا محلی ندارد صادر شود، دادگاه تجدیدنظر استان، رای را نقض و پرونده را به مرجع صالح ارسال و مراتب را به دادگاه صادرکننده رای اعلام می‌کند.

ت- اگر عملی که محکومٌ‌علیه به اتهام ارتکاب آن محکوم شده به فرض ثبوت، جرم نبوده یا به لحاظ شمول عفو عمومی و یا سایر جهات قانونی متهم قابل تعقیب نباشد، رای مقتضی صادر می‌کند.

ث- در غیر از موارد مذکور در بندهای فوق، هرگاه جرم از جرائم مستوجب مجازات‌های حدود، قصاص و جرائم غیرعمدی مستوجب بیش از نصف دیه و یا جرائم تعزیری درجه چهار و پنج باشد به طور مطلق و در جرائم تعزیری درجه شش و هفت در صورت محکومیت به حبس و در سایر جرائم در صورت اقتضاء، دادگاه تجدیدنظر با صدور دستور تعیین وقت رسیدگی، طرفین و اشخاصی را که حضورشان ضروری است احضار می‌کند. طرفین می‌توانند شخصاً حاضر شوند یا وکیل معرفی کنند. در هر حال عدم حضور یا عدم معرفی وکیل مانع از رسیدگی نیست.

تفسیر ماده 450 قانون آیین دادرسی کیفری:

1- حسب مندرجات موجود در ماده 450 قانون آیین دادرسی کیفری رسیدگی در دادگاه تجدیدنظر استان بر عکس دیوان عالی کشور، بصورت ماهوی می‌باشد بنابراین در صورتی که دادگاه تجدیدنظر استان حکم صادره از دادگاه نخستین را نادرست تشخیص دهد ضمن نقض حکم صادره، اقدام به صدور حکم می‌نماید.

2- در فرضی که دادگاه تجدیدنظر استان، تحقیقات انجام گرفته توسط دادگاه بدوی را ناقص تشخیص دهد، می‌تواند رأساً اقدام به تکمیل تحقیقات نموده و یا آنکه پرونده را با صدور قرار رفع نقص به دادگاه صادرکننده حکم یا دادسرا عودت دهد.

3- به دلالت بند ث ماده 450 قانون آیین دادرسی کیفری در جرائم مستوجب مجازات‌های حدود، قصاص و جرائم غیرعمدی مستوجب بیش از نصف دیه و یا جرائم تعزیری درجه چهار و پنج باشد به طور مطلق و در جرائم تعزیری درجه شش و هفت در صورت محکومیت به حبس و در سایر جرائم در صورت اقتضاء دادگاه تجدیدنظر مکلف به تشکیل وقت رسیدگی و دعوت از طرفین دعوا می‌باشد.

مطلب مرتبط: رسیدگی دادگاه تجدیدنظر استان در دعاوی کیفری چگونه است؟

در مواردی که رسیدگی در دادگاه تجدیدنظر استان، مستلزم تعیین وقت و احضار طرفین است، رسیدگی با حضور دادستان شهرستان مرکز استان یا یکی از معاونان یا دادیاران وی و با رعایت ماده (۳۰۰) این قانون به ترتیب زیر انجام می‌شود:

الف- قرائت گزارش پرونده و تحقیقات و اقدامات انجام شده توسط یکی از اعضای دادگاه

ب- طرح سؤالات لازم و تحقیق از طرفین توسط رییس یا مستشار و استماع دفاعیات آنان

پ- کسب اطلاع از شهود و مطلعان در صورت لزوم

ت- اظهار عقیده دادستان یا نماینده او و استماع اظهارات شاکی یا مدعی خصوصی و آخرین دفاعیات متهم یا وکلای آنان

تفسیر ماده 451 قانون آیین دادرسی کیفری:

به شرح مندرج در ماده 451 قانون آیین دادرسی کیفری در زمانی که رسیدگی در دادگاه تجدیدنظر استان، نیازمند حضور اصحاب دعوا باشد، رسیدگی بصورت ترافعی انجام گردیده و گزارش پرونده وفق مندرجات تنظیمی در ماده 450 قانون فوق‌الاشاره، توسط منشی دادگاه قرائت و سپس اظهارات طرفین استماع می‌گردد.

مطلب مرتبط: رسیدگی دادگاه تجدیدنظر استان در دعاوی کیفری چگونه است؟

قرار معاینه محل و تحقیق محلی توسط رییس دادگاه یا با تعیین او توسط یکی از مستشاران شعبه اجراء می‌شود. چنانچه محل اجرای قرار، خارج از حوزه قضایی مرکز استان باشد، دادگاه تجدیدنظر استان می‌تواند اجرای قرار را از دادگاه محل مربوط درخواست کند و در صورتی که محل اجرای قرار در حوزه قضایی استان دیگری باشد، با اعطای نیابت قضایی به دادگاه نخستین محل، درخواست اجرای قرار نماید.

تفسیر ماده 452 قانون آیین دادرسی کیفری:

مطابق با مندرجات موجود در ماده 452 قانون آیین دادرسی کیفری در صورتی که دادگاه تجدیدنظر استان انجام قرار معاینه محل و یا تحقیقات محلی را لازم بداند، چنان‌چه محل اجرای قرار در مرکز همان استان باشد، اجرای قرار لزوماً از سوی قاضی دادگاه تجدیدنظر استان انجام می‌گیرد حال در فرضی که محل اجرای قرار در یکی از شهرستان‌های همان استان باشد، اجرای قرار یا از طریق قاضی دادگاه تجدیدنظر استان انجام می‌گیرد و یا آنکه به قاضی دادگاه شهرستان مربوط ارجاع می‌نماید لکن اگر محل اجرای قرار خارج از آن استان باشد، اجرای قرار با صدور نیابت قضایی الزاماً از سوی قاضی دادگاه بدوی محل اجرای قرار انجام خواهد شد.

بیشتر بخوانید: رسیدگی دادگاه تجدیدنظر استان در دعاوی کیفری چگونه است؟

هرگاه دادگاه تجدیدنظر استان، حضور شخصی را که زندانی است لازم بداند، دستور اعزام او را به مسئول زندان یا بازداشتگاه صادر می‌کند. چنانچه زندان یا بازداشتگاه در محل دیگری باشد، دادگاه می‌تواند با کسب موافقت مرجع قضایی که متهم تحت‌ نظر وی زندانی است، دستور دهد که متهم زندانی به طور موقت تا پایان رسیدگی در زندان نزدیک محل دادگاه نگهداری شود.

تفسیر ماده 453 قانون آیین دادرسی کیفری:

در فرضی که دادگاه تجدیدنظر استان جهت رسیدگی به پرونده، حضور فردی را که در زندان بسر می‌برد، ضروری تشخیص دهد به مسئول زندان دستور می‌دهد تا زندانی را در محل دادگاه حاضر نماید حال چنان‌چه زندان یا بازداشتگاه در محل دیگری باشد، دادگاه تجدیدنظر استان این اختیار را دارد تا با کسب موافقت مرجع قضایی که زندانی تحت‌نظر او است، دستوری را مشتمل بر نگهداری زندانی در زندان نزدیک محل دادگاه، بصورت موقت صادر نماید.

بیشتر بخوانید: رسیدگی دادگاه تجدیدنظر استان در دعاوی کیفری چگونه است؟

احضار، جلب، رسیدگی به ادله، صدور رای و سایر ترتیبات در دادگاه تجدیدنظر استان مطابق قواعد و مقررات مرحله نخستین است.

تفسیر ماده 454 قانون آیین دادرسی کیفری:

به دلالت ماده 454 قانون آیین دادرسی کیفری، ترتیب رسیدگی به اموری من‌جمله احضار، جلب، صدور رای و ... (قواعد ناظر بر دادرسی و صدور رای) در دادگاه تجدیدنظر استان همانند دادگاه بدوی است لکن مقررات مربوط به تشکیلات قضایی در دادگاه بدوی شامل دادگاه تجدیدنظر استان نمی‌شود.

بیشتر بخوانید: رسیدگی دادگاه تجدیدنظر استان در دعاوی کیفری چگونه است؟

دادگاه تجدیدنظر استان پس از تشکیل جلسه رسیدگی و اعلام ختم دادرسی به شرح زیر اتخاذ تصمیم می‌کند:

الف- هرگاه رای مورد تجدیدنظر خواهی مطابق ادله موجود در پرونده و طبق قانون صادر شده باشد رای را تأیید و پرونده را به دادگاه صادرکننده رای اعاده می‌کند.

ب- هرگاه متهم به جهات قانونی قابل تعقیب نباشد یا دادگاه تجدیدنظر استان، به هر دلیل، برائت متهم را احراز کند، رای تجدیدنظر خواسته را نقض و رای مقتضی صادر می‌کند، هر چند محکوم‌علیه درخواست تجدیدنظر نکرده باشد و چنانچه محکوم‌علیه زندانی باشد، به دستور دادگاه فوری آزاد می‌شود.

پ- چنانچه رای تجدیدنظر خواسته را مخالف قانون تشخیص دهد با استدلال و ذکر مبانی و مستند قانونی، آن را نقض و در ماهیت، انشای رای می‌کند.

تبصره- عدم رعایت تشریفات دادرسی، موجب نقض رای نیست، مگر آنکه تشریفات مذکور به درجه‌ای از اهمیت باشد که موجب بی‌اعتباری رای شود.

هرگاه از رای صادره درخواست تجدیدنظر شود و از متهم تأمین اخذ نشده باشد یا قرار تأمین با جرم و ضرر و زیان مدعی خصوصی متناسب نباشد، دادگاه تجدیدنظر استان در صورت اقتضاء رأساً یا به درخواست دادستان، شاکی یا مدعی خصوصی و یا متهم، تأمین متناسب اخذ می‌کند و این تصمیم قطعی است.

اگر رای تجدیدنظر خواسته از نظر تعیین مشخصات طرفین یا تعیین نوع و میزان مجازات، تطبیق عمل با قانون، احتساب محکومٌ‌به یا خسارت و یا مواردی نظیر آن، متضمن اشتباهی باشد که به اساس رای، لطمه وارد نسازد، دادگاه تجدیدنظر استان، رای را اصلاح و آن را تایید می‌کند و تذکر لازم را به دادگاه نخستین می‌دهد.

دادگاه تجدیدنظر استان نمی‌تواند مجازات تعزیری یا اقدامات تأمینی و تربیتی مقرر در حکم تجدیدنظر خواسته را تشدید کند، مگر در مواردی که مجازات مقرر در حکم نخستین برخلاف جهات قانونی، کمتر از حداقل میزانی باشد که قانون مقرر داشته و این امر مورد تجدیدنظر‌ خواهی شاکی و یا دادستان قرار گرفته باشد. در این موارد، دادگاه تجدیدنظر استان با تصحیح حکم، نسبت به تعیین حداقل مجازاتی که قانون مقرر داشته است، اقدام می‌کند.

هرگاه دادگاه تجدیدنظر استان، محکومٌ‌علیه را مستحق تخفیف مجازات بداند، ضمن تأیید اساس حکم می‌تواند به نحو مستدل مجازات او را در حدود قانون تخفیف دهد، هرچند محکومٌ‌علیه تقاضای تجدیدنظر نکرده باشد.

دادگاه تجدیدنظر استان مکلف است پس از ختم رسیدگی، در همان جلسه و در صورت عدم امکان در اولین فرصت و حداکثر ظرف یک هفته، انشای رأی کند. تخلف از صدور رأی در مهلت مقرر موجب محکومیت انتظامی تا درجه چهار است.

در مواردی که رأی دادگاه تجدیدنظر استان بر محکومیت متهم باشد و متهم و یا وکیل او در هیچ یک از مراحل دادرسی نخستین و تجدیدنظر حاضر نبوده و لایحه دفاعیه یا اعتراضیه هم نداده باشد، رأی دادگاه تجدیدنظر استان ظرف بیست روز پس از ابلاغ واقعی به متهم یا وکیل او، قابل واخواهی و رسیدگی در همان دادگاه است. رأیی که در این مرحله صادر می‌شود، قطعی است.