هر کس سردستگی یک گروه مجرمانه را بر عهده گیرد به حداکثر مجازات شدیدترین جرمی که اعضای آن گروه در راستای اهداف همان گروه مرتکب شوند، محکوم میگردد مگر آنکه جرم ارتکابی موجب حد یا قصاص یا دیه باشد که در اینصورت به حداکثر مجازات معاونت در آن جرم محکوم میشود. در محاربه و افساد فیالارض زمانی که عنوان محارب یا مفسد فیالارض بر سردسته گروه مجرمانه صدق کند حسب مورد به مجازات محارب یا مفسد فیالارض محکوم میگردد.
تبصره ۱- گروه مجرمانه عبارت است از گروه نسبتاً منسجم متشکل از سه نفر یا بیشتر که برای ارتکاب جرم تشکیل میشود یا پس از تشکیل، هدف آن برای ارتکاب جرم منحرف میگردد.
تبصره ۲- سردستگی عبارت از تشکیل یا طراحی یا سازماندهی یا اداره گروه مجرمانه است.
تفسیر ماده 130 قانون مجازات اسلامی:
1- قانونگذار در ماده 130 قانون مجازات اسلامی در خصوص سردستگی گروه مجرمانه سازمانیافته اعمال مجازات نموده است. منظور از گروه مجرمانه، گروه نسبتاً منسجمی است که حداقل سه عضو داشته که برای ارتکاب فعل مجرمانه تشکیل شده است (مندرج در تبصره 1 ماده 130 قانون پیشگفته). مجازات سردسته گروه مجرمانه، در جرائم تعزیری، حداکثر مجازات شدیدترین جرمی است که اعضای آن گروه مرتکب شدهاند لکن در جرائم مستوجب حد، قصاص یا دیه مجازات سردسته گروه، حداکثر مجازات معاونت در آن جرم میباشد.
2- سردستگی یک گروه مجرمانه علیالاصول یکی از مصادیق معاونت در جرم میباشد لکن در فرضی که مرتکب علاوه بر سردستگی گروه، در عملیات اجرایی جرم نیز مشارکت داشته باشد، رفتار وی مصداق تعدد جرم بوده فلذا به حداکثر مجازات شدیدتر محکوم خواهد شد.
3- جهت آنکه یک گروه، گروه مجرمانه تلقی گردد لازم است که دارای یک انسجام حداقلی باشد فلذا نمیتوان صِرف دعوت نمودن از چند نفر برای ارتکاب جرم را سردستگی یک گروه قلمداد نمود.
4- در صورتی که بنا بر هر علتی جرم اصلی ارتکاب نیابد، به تبع آن سردستگی گروه نیز محقق نشده است فلذا در سردستگی گروه مجرمانه، شروع به جرم وجود ندارد.
5- مستند به ماده 45 قانون مبارزه با مواد مخدر، در صورتی که مرتکب جرم نقش سردستگی (موضوع ماده 130 قانون مجازات اسلامی) یا پشتیبان مالی و یا سرمایهگذار را داشته یا از اطفال و نوجوانان کمتر از هجده سال یا مجانین برای ارتکاب جرم استفاده کرده باشد، در حکم مفسد فیالارض میباشد و به مجازات اعدام و ضبط اموال ناشی از مواد مخدر یا روانگردان محکوم و در غیر اینصورت حسب مورد «مشمولین به اعدام» به حبس درجه یک تا سی سال و جزای نقدی درجه یک تا دو برابر حداقل آن و «مشمولین به حبس ابد» به حبس و جزای نقدی درجه دو و در هر دو مورد به ضبط اموال ناشی از جرائم مواد مخدر و روانگردان محکوم میشود.