مرور زمان، در صورتی تعقیب جرائم موجب تعزیر را موقوف میکند که از تاریخ وقوع جرم تا انقضای مواعد زیر تعقیب نشده یا از تاریخ آخرین اقدام تعقیبی یا تحقیقی تا انقضای این مواعد به صدور حکم قطعی منتهی نگردیده باشد:
الف) جرائم تعزیری درجه یک تا سه با انقضای پانزده سال
ب) جرائم تعزیری درجه چهار با انقضای ده سال
پ) جرائم تعزیری درجه پنج با انقضای هفت سال
ت) جرائم تعزیری درجه شش با انقضای پنج سال
ث) جرائم تعزیری درجه هفت و هشت با انقضای سه سال
تبصره ۱- اقدام تعقیبی یا تحقیقی، اقدامی است که مقامات قضایی در اجرای یک وظیفه قانونی از قبیل احضار، جلب، بازجویی، استماع اظهارات شهود و مطلعان، تحقیقات یا معاینه محلی و نیابت قضایی انجام میدهند.
تبصره ۲- در مورد صدور قرار اناطه، مرور زمان تعقیب از تاریخ قطعیت رای مرجعی که رسیدگی کیفری منوط به صدور آن است، شروع میشود.
مهسا باقری | وکیل پایه یک دادگستریتفسیر ماده 105 قانون مجازات اسلامی:
1- مرور زمان عبارت از انقضای مدتی است که پس از آن، امکان شکایت یا تعقیب یا رسیدگی یا اجرای مجازات از لحاظ قانونی وجود ندارد. عمده علت وضع قاعده مرور زمان آن است که با گذشت مدتی از تاریخ وقوع جرم، جامعه آن رفتار و تبعات اجتماعی جرم را فراموش نموده و احتمالاً ادله اثبات جرم نیز از بین رفته است.
2- مقنن در قانون مجازات اسلامی چهار نوع مرور زمان را پیشبینی نموده است: الف) مرور زمان تعقیب ب) مرور زمان شکایت ج) مرور زمان صدور حکم د) مرور زمان اجرای مجازات.
3- مرور زمان تعقیب عبارت است از گذشت مدتی از تاریخ وقوع جرم که ظرف آن تعقیب متهم یا تحقیق شروع نشده باشد که در اینصورت، متهم دیگر قابل تعقیب نیست. در مرور زمان تعقیب، مدت مرور زمان بیشتر از مدت مرور زمان شکایت بوده و بر حسب درجه جرم متفاوت است.
4- مرور زمان تنها در جرائم تعزیری قابل تصور است بنابراین ارتکاب جنایات مستوجب قصاص یا دیه و نیز جرائم مستوجب حد موضوع ماده 15 قانون مجازات اسلامی (مانند محاربه، سرقت حدی، شرب خمر، قذف و ...) هیچ زمانی حتی با فرض سپری شدن مدت زمان طولانی، مشمول مرور زمان نمیگردند.
مطلب مرتبط: مرور زمان چگونه باعث سقوط تعقیب دعوای کیفری میشود؟
5- در جدول ذیل مدت قانونی مرور زمان متناسب با درجه جرم ارتکابی در انواع مرور زمان (مرور زمان شکایت، مرور زمان تعقیب، صدور حکم و اجرای مجازات) تشریح میگردد:
| درجه جرم ارتکابی | مدت قانونی | مستند قانونی | |
| مرور زمان شکایت در جرائم قابل گذشت | یک سال از تاریخ اطلاع از وقوع جرم | ماده 106 قانون مجازات اسلامی | |
|
مرور زمان شکایت در جرائم غیر قابل گذشت، مرور زمان تعقیب، مرور زمان صدور حکم |
جرائم تعزیری درجه یک تا سه | 15 سال | ماده 105 قانون مجازات اسلامی |
| جرائم تعزیری درجه چهار | 10 سال | ||
| جرائم تعزیری درجه پنج | 7 سال | ||
| جرائم تعزیری درجه شش | 5 سال | ||
| جرائم تعزیری درجه هفت و هشت | 3 سال | ||
| مرور زمان اجرای مجازات | جرائم تعزیری درجه یک تا سه | 20 سال | ماده 107 قانون مجازات اسلامی |
| جرائم تعزیری درجه چهار | 15 سال | ||
| جرائم تعزیری درجه پنج | 10 سال | ||
| جرائم تعزیری درجه شش | 7 سال | ||
| جرائم تعزیری درجه هفت و هشت | 5 سال | ||