(جزای نقدی اصلاحی 30-03-1403)- مجازات‌های تعزیری به هشت درجه تقسیم می‌شود:

درجه یک

- حبس بیش از بیست و پنج سال

- جزای نقدی بیش از نه میلیارد و دویست میلیون (9,200,000,000) ریال

- مصادره کل اموال

- انحلال شخص حقوقی

درجه دو

- حبس بیش از پانزده تا بیست و پنج سال

- جزای نقدی بیش از پنج میلیارد (5,000,000,000) ریال تا نه میلیارد و دویست میلیون (9,200,000,000) ریال

درجه سه

- حبس بیش از ده تا پانزده سال

- جزای نقدی بیش از سه میلیارد و سیصد میلیون (3,300,000,000) ریال تا پنج میلیارد (5,000,000,000) ریال

درجه چهار

- حبس بیش از پنج تا ده سال

- جزای نقدی بیش از یک میلیارد و ششصد و پنجاه میلیون (1,650,000,000) ریال تا سه میلیارد و سیصد میلیون (3,300,000,000) ریال

- انفصال دائم از خدمات دولتی و عمومی

درجه پنج

- حبس بیش از دو تا پنج سال

- جزای نقدی بیش از هشتصد میلیون (800,000,000) ریال تا یک میلیارد و ششصد و پنجاه میلیون (1,650,000,000) ریال

- محرومیت از حقوق اجتماعی بیش از پنج تا پانزده سال

- ممنوعیت دائم از یک یا چند فعالیت شغلی یا اجتماعی برای اشخاص حقوقی

- ممنوعیت دائم از دعوت عمومی برای افزایش سرمایه برای اشخاص حقوقی

درجه شش

- حبس بیش از شش ماه تا دو سال

- جزای نقدی بیش از دویست میلیون (200,000,000) ریال تا هشتصد میلیون (800,000,000) ریال

- شلاق از سی و یک تا هفتاد و چهار ضربه و تا نود و نه ضربه در جرائم منافی عفت

- محرومیت از حقوق اجتماعی بیش از شش ماه تا پنج سال

- انتشار حکم قطعی در رسانه‌ها

- ممنوعیت از یک یا چند فعالیت شغلی یا اجتماعی برای اشخاص حقوقی حداکثر تا مدت پنج سال

- ممنوعیت از دعوت عمومی برای افزایش سرمایه برای اشخاص حقوقی حداکثر تا مدت پنج سال

- ممنوعیت از اصدار برخی از اسناد تجاری توسط اشخاص حقوقی حداکثر تا مدت پنج سال

درجه هفت

- حبس از نود و یک روز تا شش ماه

- جزای نقدی بیش از صد میلیون (100,000,000) ریال تا دویست میلیون (200,000,000) ریال

- شلاق از یازده تا سی ضربه

- محرومیت از حقوق اجتماعی تا شش ماه

درجه هشت

- حبس تا سه ماه

- جزای نقدی تا صد میلیون (100,000,000) ریال

- شلاق تا ده ضربه

تبصره 1- موارد محرومیت از حقوق اجتماعی همان است که در مجازات‌های تبعی ذکر شده است.

تبصره 2- مجازاتی که حداقل آن منطبق بر یکی از درجات فوق و حداکثر آن منطبق با درجه بالاتر باشد، از درجه بالاتر محسوب می‌شود.

تبصره 3- در صورت تعدد مجازات‌ها، مجازات شدیدتر و در صورت عدم امکان تشخیص مجازات شدیدتر، مجازات حبس ملاک است. همچنین اگر مجازاتی با هیچ یک از بندهای هشت‌گانه این ماده مطابقت نداشته باشد مجازات درجه هفت محسوب می‌شود.

تبصره 4- مقررات این ماده و تبصره‌های آن تنها جهت تعیین درجه مجازات است و تاثیری در میزان حداقل و حداکثر مجازات‌های مقرر در قوانین جاری ندارد.

تبصره 5- ضبط اشیاء و اموالی که در ارتکاب جرم به‌کار رفته یا مقصود از آن به‌کارگیری در ارتکاب جرم بوده است از شمول این ماده و بند (ب) ماده (20) خارج و در مورد آنها برابر ماده (215) این قانون عمل خواهد شد. در هر مورد که حکم به مصادره اموال صادر می‌شود باید هزینه‌های متعارف زندگی محکوم و افراد تحت تکفل او مستثنی شود.

تبصره 6 (الحاقی 23-02-1399)- تمام حبس‌های ابد غیر حدی مقرر در قانون به حبس درجه یک تبدیل می‌شود.

مهسا باقری | وکیل پایه یک دادگستری

تفسیر ماده 19 قانون مجازات اسلامی:

1- وفق ماده 19 قانون مجازات اسلامی، مجازات‌های تعزیری به هشت درجه تقسیم می‌شوند که تعزیر درجه یک شدیدترین تعزیر و تعزیر درجه هشت خفیف‌ترین تعزیر می‌باشد. درجه‌بندی مذکور در ماده 19 قانون اخیرالذکر صرفاً جهت سهولت در نحوه تعیین مجازات توسط مقنن و قاضی دادگاه است و اثر ماهوی خاصی بر آن مترتب نمی‌باشد.

2- ضبط اموال با مصادره اموال متفاوت است چراکه ضبط اموال، یک اقدام تأمینی و تربیتی است که اساساً مشمول درجه‌بندی تعزیرات قرار نمی‌گیرد. مورد دیگر آنکه مصادره اموال بعنوان مجازات، قابل تخفیف است و دادگاه این اختیار را دارد که آن را به جزای نقدی تبدیل کند اما ضبط اموال قابل تخفیف و یا لغو نمی‌باشد و در هر صورت اجرا می‌گردد. مستند به ماده 428 قانون آیین دادرسی کیفری مرجع صالح جهت اعتراض به حکم مصادره اموال، دیوان عالی کشور است اما مرجع صالح در خصوص اعتراض به دستور ضبط اموال، دادگاه تجدیدنظر استان می‌باشد.

3- اگر جرمی دارای چند مجازات باشد، ملاک تعیین شدت مجازات، درجه آن خواهد بود نه نوع مجازات آن؛ بطور مثال اگر جرمی دارای دو مجازات شلاق درجه 6 و حبس درجه 7 باشد، مستند به تبصره 3 ماده 19 قانون مجازات اسلامی درجه 6 (مجازات شدیدتر) محسوب می‌گردد اما بصورت استثنایی در جمع میان حبس و جزای نقدی، به نوع مجازات که همان مجازات حبس است توجه می‌شود نه درجه آن، فلذا بطور مثال جرمی که دارای دو مجازات حبس درجه چهار و جزای نقدی درجه یک باشد، یک جرم درجه چهار می‌باشد این موضوع در رای وحدت رویه شماره 807 هیات عمومی دیوان عالی کشور مورخ ۱۴-۱۱-۱۳۹۹ نیز مورد تاکید قرار گرفته است و در جمع میان حبس و جزای نقدی، مجازات حبس ملاک تعیین مجازات خواهد بود.

4- اگر جرمی دارای چند مجازات با درجات یکسان باشد، به مجازات حبس توجه خواهد شد.

5- وفق تبصره الحاقی به ماده 11 قانون کاهش مجازات حبس تعزیری، در جرائم قابل گذشت درجه 4 تا 8، حداقل و حداکثر مدت حبس جرائم، به نصف تبدیل شده است و در تمامی این موارد دادگاه می‌تواند مجازات تکمیلی تعیین نماید.

6- مستند به تبصره 2 ماده 19 قانون مجازات اسلامی چنانچه در برخی از جرائم حداقل مجازات قانونی و حداکثر آن، منطبق با درجات مختلف باشند، از درجه بالاتر محسوب می‌شوند؛ بطور مثال در جرم کلاهبرداری ساده که مجازات آن یک سال تا 7 سال حبس است، حداقل آن در درجه شش و حداکثر آن در درجه چهار قرار دارد، جرم تعزیری درجه چهار می‌باشد.

7- مستند به بخش اخیر تبصره 3 ماده 19 قانون مجازات اسلامی، چنانچه در برخی از جرائم، مجازات‌های مقرر با هیچ کدام از درجات هشت‌گانه مندرج در ماده 19 قانون بالاذکر منطبق نباشد یک جرم درجه هفت محسوب می‌گردد؛ بطور مثال مستند به ماده 63 قانون خدمت وظیفه عمومی مصوب 1363، استخدام‌کننده یا استخدام‌کنندگان مشمولین غایب در وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و نهادها برای هر یک از افراد‌ اول و دوم به کسر نصف حقوق از شش ماه الی یک سال می‌باشد که با هیچ یک از درجات هشت‌گانه مطابقت ندارد لذا یک جرم درجه هفت محسوب می‌گردد.

8- درجات تعزیرات مندرج در ماده 19 قانون مجازات اسلامی به شرح جدول ذیل می‌باشد: